آتش حسادت را در فرزندان خاموش کنيد
حسادت واکنشي طبيعي است که کودک به از دست دادن محبت واقعي، فرضي يا تهديد به آن از خود نشان ميدهد.
«خانواده سبز» مينويسد: در بسياري از موارد، حسادت نتيجه طبيعي خشم است و کمکم به صورت نگرش نفرت نسبت به افراد بدل ميشود. خشم فرد ممکن است نسبت به خود، افراد ديگر، يا حتي اشيا باشد. در الگوي احساسات اغلب ترس با خشم در آميخته است. فرد حسود در روابط خود با شخص مورد علاقه اش احساس ناامني ميکند و به سبب از دست دادن پايگاه خويش در رابطه با محبت شخصي، احساس خطر مينمايد.
علل حسادت و ماهيت آن بستگي به تربيت فرد دارد و به هر حال به شاد نبودن و ناسازگاري فرد حسود ميانجامد؛ در موارد جديتر هم به واکنشهاي ناسازگارانه فرد مورد حسادت نيز منتهي خواهد شد. حسادت در کودکي، احتمالا بر نگرشهاي کودک نسبت به افراد و محيط اطرافش، نه تنها در دوران کودکي بلکه در سراسر زندگياش اثر ميگذارد.
علل حسادت
1. حسادت در کودکان يک تجربه عاطفي معمولي است، که اغلب از تولد خواهر يا برادر جديد سر چشمه ميگيرد. حسادت به ويژه هنگامي که کودک بزرگتر نخستين فرزند خانواده است و بين 2 تا 5 سال دارد، بيشتر ديده ميشود.
2. گاهي اوقات نيز حسادت در نتيجه تفاوت سني خواهر و برادر به وجود ميآيد. کودک کوچکتر نسبت به امتيازات کودک بزرگتر و کودک بزرگتر به محبت و توجه فوق العاده نسبت به کودک کوچکتر حسادت ميورزد.
3. گاه کودک نسبت به يکي از والدين حسادت ميورزد. زيرا کودک نگران است که خواهر يا برادر کوچکتر او در خانه تمام محبت مادر را در غيبت وي، به خود اختصاص دهد.
4. در حالي که حسادت با سازگاري کودک در مدرسه به تدريج کم ميشود، ولي اگر معلم يا والدين، کودک را تحقير کنند يا مورد مقايسه با همکلاسان يا خواهر و برادرش قرار دهند، حسادت در او تشديد ميشود. در بين کودکان کوچکتر واکنش حسادت مستقيم يا غير مستقيم است. واکنش مستقيم عبارت است از: پرخاشگري که شامل لگد زدن، گاز گرفتن، ناخن کشيدن و کتک زدن رقيب يا شخصي که کودک آرزوي جلب توجه و محبت بيشتر او را دارد. واکنش غير مستقيم معمولاشامل بازگشت به رفتار کودکانه چون شب ادراري، انگشت مکيدن، جلب توجه يا ترسهاي تازه، دل به هم خوردگي، خرابکاري، بد زباني و فحاشي و گاه ابراز محبت غير عادي است.
در بين کودکان بزرگتر، پاسخهاي حسادتآميز متنوعتر و غير مستقيمتر است. پرخاشگري در مدرسه و زمين بازي، آزار رساندن به بچههاي کوچکتر و حيوانات، خرابکاري، مخالفت کردن، بد خلقي، بي ادبي، شکايت کردن، ناديده گرفتن ديگران، دروغگويي، تقلب، به کار بردن کلمات زشت و بدگويي ديگران از جمله واکنشهاي احتمالي اين گونه کودکان است.کودکان در ميزان و شدت حسادتي که تجربه ميکنند با يکديگر متفاوتند. علاوه بر اين، هر کودک روش خاص خود را در ابراز حسادت دارد، که بر اثر تمرين و خطا، رضايت بيشتري عايد او کرده است. روانشناسان معتقدند که در حسادت، تفاوت جنسي و سني وجود دارد. از هر سه کودک حسود، دو نفر آنان دخترند و دو نقطه اوج حسادت در کودکان يکي در سه سالگي و ديگري درست قبل از بلوغ يعني حدود يازده سالگي است.تحقيقات نشان ميدهد کودک بزرگتر در خانواده بيش از کودکان ديگر حسادت را تجربه ميکند؛ زيرا از سهيم شدن ديگران در عشق و محبت والدين نفرت دارد. در خانوادههاي کم جمعيت (2 يا 3 نفري) حسادت بيش از خانوادههاي پر جمعيت يا خانوادههايي که داراي يک فرزند هستند، تجربه ميشود.