آثار و برکات روزه
«يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُواْ کُتِبَ عَلَيکُمُ الصِّيامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ»
اي کساني که ايمان آوردهايد! روزه بر شما مقرر شد، همان گونه که بر کساني که پيش از شما بودند مقرر شده بود، باشد که پرهيزگار شويد.
مهمترين اثر روزه؛ تقوا و خداترسي در ظاهر و باطن است. روزه، يگانه عبادت مخفي است، نماز، حج، زکات و خمس را مردم ميبينند؛ اما روزه ديدني نيست. روزه، اراده انسان را تقويت ميکند. کسي که يک ماه نان و آب و شهوت خود را کنترل کرد، ميتواند نسبت به مال و ناموس ديگران نيز خود را کنترل کند. روزه باعث تقويت عاطفه است. کسي که يک ماه مزه گرسنگي را چشيد، درد آشنا ميشود و رنج گرسنگان را احساس و درک ميکند. رسول خدا(ص) فرمودند: «روزه، نيمي از صبر است».
روزه مردمان عادي، خودداري از نان و آب و امور شهواني است؛ اما در روزه خواص، علاوه بر اجتناب از مفطرات، اجتناب از گناهان نيز لازم است و روزه خاص الخاص، علاوه بر اجتناب از مفطرات و پرهيز از گناهان، خالي کردن دل از غير خداست. روزه، انسان را فرشته صفت ميکند؛ فرشتگاني که از خوردن و آشاميدن و شهوت بدورند.
آداب مهماني رمضان
«شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًي لِّلنَّاسِ وَبَينَاتٍ مِّنَ الْهُدَي وَالْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنکُمُ الشَّهْرَ فَلْيصُمْهُ وَمَن کَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَي سَفَرٍ فَعِدَّة مِّنْ أَيامٍ أُخَرَ يرِيدُ ا... بِکُمُ الْيسْرَ وَلاَ يرِيدُ بِکُمُ الْعُسْرَ وَلِتُکْمِلُواْ الْعِدَّة وَلِتُکَبِّرُواْ ا... عَلَي مَا هَدَاکُمْ وَلَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ»
ماه رمضان، ماهي است که قرآن در آن نازل شده (و قرآن کتابي است که) هدايتگر مردم همراه با دلايل روشن هدايت و وسيله تشخيص حق از باطل است؛ پس هر کس از شما اين ماه را دريابد، بايد روزه بگيرد و آنکس که بيمار يا در سفر باشد، روزهاي ديگري را به همان تعداد روزه بگيرد، خداوند براي شما آساني ميخواهد و براي شما دشواري نميخواهد (اين قضاي روزه) براي آن است که شما مقرر روزها را تکميل کنيد و خدا را بر اين که شما را هدايت کرده، به بزرگي ياد کنيد؛ باشد که شکرگزار شويد.
در وسائل الشيعه براي اخلاق روزهدار در ضمن روايت مفصلي ميخوانيم: «روزهدار بايد از دروغ، گناه، مجادله، حسادت، غيبت، مخالفت با حق، فحش و سرزنش و خشم، طعنه و ظلم و مردمآزاري، غفلت، معاشرت با فاسدان، سخن چيني و حرام خواري دوري کند و نسبت به نماز، صبر و صداقت داشته و به ياد قيامت توجه خاص داشته باشد.
شرط حضور در اين مهماني، فقط تحمل گرسنگي نيست، در حديث ميخوانيم: «کسي که از اطاعت رهبران آسماني سرباز زند و يا در مسائل شخصي و خانوادگي با همسرش بدرفتار و نامهربان باشد و يا از تامين خواستههاي مشروع او خودداري کند و يا پدر و مادرش از او ناراضي باشند، روزه او قبول نيست و شرايط اين ضيافت را به جاي نياورده است».
روزه گرچه فوائد و منافع طبي از قبيل دفاع و از بين بردن مواد زايد بدن دارد؛ اما سحرخيزي و لطافت روح و استجابت دعا در ماه رمضان چيز ديگري است و محروم واقعي کسي است که از اين همه خير و برکت محروم باشد.