قسمت اول

با شروع فصل سرما دوباره سرماخوردگي بين مردم شايع مي‌شود. دراين‌ميان، يكي از بيشترين مشكلاتي كه براي خيلي از افراد، به‌وجود مي‌آيد مشكل سينوزيت است كه در برخي مواقع نيز با آلرژي اشتباه گرفته مي‌شود، اما چطور مي‌توان علايم سينوزيت را تشخيص داد و درمان مناسب براي آن چيست؟

 دكتر ژانت سروش، متخصص عفوني، اطلاعات كاملي درباره نشانه‌ها، عوارض و روش‌هاي درماني انواع سينوزيت را به‌طور كامل شرح مي‌دهد.

‌كار سينوس‌ها در بدن چيست؟

سينوس‌ها در ناحيه فك و صورت قرار دارند و از بدو تولد نوزاد در بدن تشكيل مي‌شوند.

اين اعضا، حوزه‌هاي توخالي هستند كه قسمتي از صورت و جمجمه را اشغال مي‌كنند و عملا كار فيزيولوژيكي زيادي در بدن انجام نمي‌دهند ولي اگر دچار التهاب، عفونت و ترشح غيرعادي شوند، علايمي ايجاد مي‌كنند كه به آن التهاب سينوس يا سينوزيت مي‌گويند.

بايد بدانيد كه سينوس‌ها به خودي‌خود مشكلي براي سلامت بدن ايجاد نمي‌كنند و در عين حال، كار خاصي نيز انجام نمي‌دهند اما اگر به دلايلي اين حفره‌ها دچار التهاب شوند به شكل سينوزيت ظاهر مي‌شوند و در اين صورت مشكلاتي را براي فرد به وجود مي‌آورند.

معمولا سينوزيت از يك سرماخوردگي ويروسي معمولي شروع مي‌شود كه اغلب، التهابي كه بر اثر اين ويروس در مخاط سينوس ايجاد مي‌شود، خودبه‌خود و بعد از گذشت چندروز بهبود پيدا مي‌كند و احتياجي به آنتي‌بيوتيك يا درمان‌هاي ديگر نيست.

ولي گاهي اوقات به دنبال سرماخوردگي ويروسي، علايم سينوزيت ادامه پيدا مي‌كند و بيش از يك هفته يا 10روز هم ادامه پيدا مي‌كند.

‌علايم و نشانه‌هاي بيماري سينوزيت چيست؟

از علايم بيماري سينوزيت مي‌توان به ترشح بيني اشاره كرد كه از حالت شفاف به صورت چركي، زرد يا سبزرنگ تبديل مي‌شود.

معمولا بيماران از سردردهاي مزمن شكايت مي‌كنند به خصوص وقتي سرشان را به سمت جلو يا پايين حركت مي‌دهند احساس پري يا سنگيني در اين ناحيه مي‌كنند.

از آنجايي كه ترشحاتي كه از سينوس در پشت حلق جمع مي‌شود هنگام دراز كشيدن فرد آن را بيشتر تحريك مي‌كند.

بنابراين، بيمار دچار سرفه‌هاي مداوم در طول شب يا زمان خوابيدن مي‌شود كه هنگام دراز كشيدن اين حالت شدت پيدا مي‌كند.

ممكن است در مراحل حاد سينوزيت، بيمار دچار تب شود ولي اگر مدت، بيماري از دو يا سه هفته بيشتر شود به آن سينوزيت مزمن اطلاق مي‌شود و معمولا در اين نوع سينوزيت، ديگر ابتلا به تب وجود ندارد.

علايم بيماران در سينوزيت مزمن نيز شبيه بيماران مبتلا به نوع حاد آن است.

بيماران مبتلا به سينوزيت مزمن نيز از ترشحات غليظ چركي از بيني، پشت حلق، سرفه‌هاي مزمن به خصوص در حالت دراز كشيدن و سردردها و سنگيني صورت شكايت مي‌كنند.

در اينجا روي اين مساله تاكيد مي‌كنم كه برخلاف تصور عامه مردم كه اغلب فكر مي‌كنند كه سردرد در ناحيه پيشاني، ناشي از سينوزيت است بايد بگويم كه سردردها مي‌توانند علل مختلفي داشته باشد و صرفا هر سردرد يا احتقان بيني، ناشي از سينوزيت نيست.

اگر فردي دچار سردردهاي مزمن و آزاردهنده مي‌شود، حتما بايد با پزشك متخصص مغز و اعصاب مشورت كند تا علل ديگر نيز مورد بررسي قرار گيرد. بيماران به هيچ‌عنوان نبايد بدون تجويز پزشك به طور خودسرانه براي سينوزيت خود آنتي‌بيوتيك مصرف كنند، چون باعث وخيم‌تر شدن وضعيت و عوارض ديگر مي‌شود.

‌علل بروز سينوزيت چيست؟

اولين علتي كه منجر به عفونت يا التهاب سينوس مي‌شود، عفونت‌هاي ويروسي است كه به دنبال اثراتي كه ويروس روي مخاط سينوس مي‌گذارد آن را مستعد به التهاب و سينوزيت مي‌كند و در اين حالت سينوزيت چركي اتفاق مي‌افتد.

اغلب سينوزيت‌ها ويروسي هستند و باكتريال نيستند، ولي ممكن است به دنبال سينوزيت ويروسي، عفونت باكتريال نيز اضافه شود كه در آن صورت عفونت باكتريال ثانويه خواهيم داشت.

30 تا 50درصد سينوزيت‌هاي حاد باكتريال هستند و بقيه به صورت ويروسي و خودبه‌خود محدودشونده هستند و معمولا احتياجي به درمان ندارند.

برخي از عادت‌ها منجر به انسداد مجراي تنفسي بيني يا سينوس مي‌شوند كه از مهم‌ترين آنها آلرژي‌ها هستند.

كساني كه به آلرژي درازمدت و حتي آسم مبتلا هستند به دليل مخاط ملتهب و انسداد نسبي كه در مجراي سينوس آنها وجود دارد مستعد اين هستند كه به‌طور مكرر دچار سينوزيت چركي شوند.

گاهي اوقات همين آلرژي و آسم منجر به تشكيل شدن پوليپ‌هاي بيني مي‌شوند كه در نتيجه روي مخاط بيني برجستگي‌هايي را ايجاد مي‌كنند و مجراي سينوس‌ها را باريك يا مسدود مي‌كند.

بنابراين، ترشحات سينوس به راحتي تخليه نمي‌شود و از علت‌هاي مهم سينوزيت‌هاي مكرر است.

افرادي كه در فصل زمستان و حتي فصل‌هاي ديگر دچار سينوزيت‌هاي چركي مي‌شوند حتما بايد از نظر زمينه آلرژي و پوليپ‌هاي بيني مورد بررسي قرار گيرند.

انحراف تيغه يا سپتوم بيني، مي‌تواند يكي ديگر از علل بروز سينوزيت باشد.

انحراف تيغه بيني باعث مي‌شود تا ترشحات سينوس، نتوانند به راحتي تخليه شوند. در نتيجه، سينوزيت‌هاي چركي مكرر اتفاق مي‌افتد.

كساني كه دچار انحراف بيني شديد هستند، سينوزيت‌هاي چركي به صورت پشت‌سرهم اتفاق مي‌افتد. بنابراين بيمار بايد اين عيب آناتومي را با مراجعه به پزشك و درمان به موقع رفع كند در غير اين صورت سينوزيت‌هاي عفوني به طور مكرر براي بيمار اتفاق مي‌افتد. اينكه فكر كنيد كسي كه دچار سرماخوردگي ويروسي مي‌شود بايد حتما از آنتي‌بيوتيك استفاده كند تا به سينوزيت چركي مبتلا نشود، تصور اشتباهي است چون لزوما هر فردي كه دچار سرماخوردگي ويروسي مي‌شود بعدا به سينوزيت چركي مبتلا نمي‌شود.

اغلب سينوزيت‌هايي كه با علايمي مانند سردرد، گرفتگي بيني، خلط پشت حلق و سرفه‌هاي شبانه، خود را نشان مي‌دهند به دليل التهاب مخاط ويروسي هستند و نياز به درمان از طريق آنتي‌بيوتيك ندارند، فقط زماني كه پزشك معالج تشخيص دهد عفونت ويروسي دوره‌اش تمام شده و علايم بيش از حد معمول ادامه پيدا كرده و منجر به سينوزيت چركي باكتريال شده است آنتي‌بيوتيك تجويز مي‌شود تا عفونت سينوزيت چركي برطرف شود. ولي مصرف آنتي‌بيوتيك به عنوان پيشگيري از سينوزيت چركي كار كاملا نادرستي است.

ادامه دارد...