نگاه نوجوان

• چربي هاي اشباع شده :

چربي اشباع شده يا جامد بدترين نوع چربي ميباشد زيرا باعث بالا رفتن کلسترول خون شده و ايجاد گرفتگي عروق ومشکلات قلبي فراوان ميکند .از طرفي مصرف چربيهاي اشباع شده باعث سنگيني ، رخوت و سستي در بدن ميشوند . در يک رژيم غذايي مناسب حد اکثر 10درصد انرژي مورد نياز روزانه مي تواند از چربيهاي اشباع شده تشکيل شده باشد (سهم چربيها کلا 30درصد بود )

• مواد غذايي حاوي چربي هاي اشباع شده عبارتند از :

روغن هاي جامد چربي موجود در سس ها

چربي موجود در گوشت قرمز چربي موجود در شيريني جات

چربي موجود در لبنيات چربي موجود درشکلات

کره و خامه چربي موجود در چيپس و پفک

غذا هاي سرخ شده در روغن چربي موجود در سوسيس و کالباس

• چربي هاي اشباع نشده :

به گزارش خبرنگار سايت پزشکان بدون مرز ، حال اگر فقط دو تا از اتم هاي کربن موجود در ملکول روغن هر کدام يک هيدروژن از دست بدهند و بينشان يک پيوند دوگانه ايجاد شود چربي اشباع نشده تک پيوندي حاصل ميشود و اگردر ملکول چربي بيش از دو اتم کربن هيدروژن هايشان را از دست بدهند و بينشان پيوند دوگانه ايجاد شود چربي ايجاد شده چربي اشباع نشده چند پيوندي خواهد بود .

چربي هاي اشباع نشده در واقع چربي هاي خوب يا کم ضرر هستند که بايستي 20-30 درصد کالري مورد نياز شبانه روزي ما را تشکيل دهند . مواد غذايي حاوي روغن هاي اشباع نشده عبارتند از :

روغن زيتون – روغن آفتاب گردان – روغن کانولا – روغن هسته انگور – روغن ماهي – مغز گردو – روغن کنجد و ……..

چربي هاي اشباع نشده چربي هاي مفيد ميباشند . اين چربي ها در عروق رسوب نميکنند و در فعاليت هاي مغزي نقش مهمي دارند . در واقع هدف از بحث چربي ها معرفي اين گروه از چربي ها است که مصرف آنها بايستي در رژيم روزانه ما به صورت فرهنگ در ايند .

چربي ها يا روغن هاي اشباع نشده به صورت مايع مي باشند و در واقع چون اين روغن ها در برابر نور و حرارت آسيب پذيرند در صنعت اين روغنها را هيدروژنه کرده يعني پيوند هاي دوگانه آنها را شکسته و ظرفيت خالي را با هيدروژن پر ميکنند به اين ترتيب روغن اشباع شده جامد حاصل ميشود که ماندگاري بيشتري دارد ولي ضرر هاي جبران ناپذيري بر بدن وارد ميکنند .

براي آشنايي با اين مواد چند نمونه از چربي هاي شباع نشده و خواص آنها را برايتان ذکر مي کنيم :

• امگا 3 :

يکي از اسيد هاي چرب ضروري خيلي مفيد اسيد چرب امگا 3 ميباشد که نقش بسيار مهمي در سيستم ايمني بدن و فعاليت سلولهاي مغزي دارد . اين ماده اثر مثبت و مفيدي بر روي قلب دارد و از لخته شدن خون جلو گيري مي کند .

طي تحقيقاتي در آمريکا مشخص شد دانش آموزاني که طي يک دوره مشخص دوز مشخصي از امگا 3 را مصرف کرده بودند در امتحاناتي که به صورت تستي بر گزار مي شد سرعت بيشتري در پاسخگويي به سوالات تستي نسبت به دانش آموزاني که امگا 3 مصرف نکرده بودند داشتند.

امگا 3 به مقدار زياد در گوشت ماهي و آبزيان يافت ميشود . اين ماده همينطور در روغن بادام ، روغن هسته انگور ، روغن زيتون ، روغن کانولا ، کنجد ، آجيل ها ، سويا و جوانه گندم موجود مي باشد .

• DMAE :

ماده مفيد ديگري که در گوشت ماهي و آبزيان يافت ميشود ماده اي است به نام DMAE که يک آنتي اکسيدان قوي است و از سلولها در برابر عوامل سرطانزا جلوگيري ميکند ، نقش مهمي در تقويت حافظه دارد همچنين از زوال و پيري مغز جلوگيري مي کند .

قبلا توضيح داده شد که چربي موجود در ماهي نيز از نوع اشباع نشده و مفيد است . همچنين در بحث پروتئين ها خواهيد ديد که پروتئين ماهي نيز از بهترين انواع پروتئين ميباشد . دلايل ذکر شده در بالا و خواص ديگر اين ماده غذايي مفيد باعث شده که مصرف ماهي و آبزيان را حد اقل دو نوبت در هفته به شما توصيه کنيم .

• پروستا گلندين ها :

پروستاگلندين مواد مهمي هستند در بدن ما که اين مواد از اسيد هاي چرب غير اشباع ساخته مي شوند . پروستاگلندين ها اعمال بسيار مهمي در بدن انسان انجام مي دهند که عبارتند از :

در تنظيم ارتباطات عصبي موثر است

در کنترل واکنش هاي التهابي نقش دارند

در کنترل فشار خون نقش دارند

در پروسه انعقاد خون نقش دارند

با بيان موارد ذکر شده اهميت چربي هاي اشباع نشده براي شما مشخص شد . حال با علم به اين مطالب سعي کنيد چربي هاي اشباع نشده را در غذا هاي روزانه خود جايکزين چربي هاي اشباع شده کنيد .

• علايم چربي خون :

چربي هاي اصلي موجود در پلاسما عبارت است از کلسترول و تري گليسريد که به صورت متصل به پروتئين در پلاسما ( تحت عنوان ليپوپروتئين ها ) در گردش مي باشند. ليپوپروتئين هاي اصلي عبارت است از : شيلوميکرون ، VLDL, LDL. HDL .بيشترين نوع چربي که در خون جابجا مي شود تري گليسريد مي باشد که در شبانه روز در حدود 70 تا 150 گرم از آن وارد پلاسما شده و خارج مي شود. در صورتي که اين ميزان براي کلسترول 1 تا 2 گرم مي باشد.شيلوميکرون بزرگترين ليپوپروتئين مي باشد که تري گليسريد را از روده از طريق مجراي توراسيک به درون سيستم وريدي حمل مي کند. در مويرگهاي بافت چربي و بافت عضلاني در حدود 90 درصد اين تري گليسريد موجود در شيلوميکرون برداشته مي شود.از هيدروليز شيلوميکرون اسيد چرب و گليسرول حاصل مي شود که بدورن سلولهاي چربي و عضلات وارد شده و به مصرف انرژِي رسيده و يا ذخيره مي شود . مابقي توسط کبد برداشته مي شود. VLDL تري گليسريد توليد شده در داخل بدن را از کبد به مناطق محيطي مانند عضلات حمل مي کند. VLDL بعد از مدتي به IDL تبديل مي شود و بعد از 2 تا 6 ساعت به LDL تبديل مي شود که نيمه عمر آن در خون در حدود 2 تا 3 روز خواهد بود.بنابراين عمده ترين منبع LDL ، . VLDL مي باشد . در حدود 70 درصد LDL توسط کبد برداشته مي شود. قسمت مقدار کمي از آن که البته بسيار مهم هم مي باشد توسط ماکروفاز ها برداشته مي شود که به ديواره شريانها مهاجرت مي کنند و سبب تشکيل پلاکهاي اترواسکلروزي مي شوند.افزايش کلسترول خون مي تواند بدليل افزايش توليد و يا نقص در پاکسازي VLDL و يا افزايش تبديل VLDL به LDL باشد. افزايش توليد VLDL توسط کبد ميتواند ناشي از چاقي ، ديابت ، مصرف الکل ، سندروم نفروتيک و يا ناشي از عوامل ژنتيکي باشد . هر وضعيتي که سبب افزايش ميزان LDL و کلسترول خون مي شود اغلب سبب افزايش سطح تري گليسريد خون هم مي شود. نقص در برداشت LDL مي تواند ژنتيکي باشد. گاهي مسائل تغذيه اي هم در اين افزايش چربي نقش دارند.

افزايش 25 تا 40 ميلي گرم کلسترول از حد نرمال آن مي تواند ريسک ابتلا به بيماريهاي عروقي قلب را بالا ببرد.چربي بالاي خون به چند گروه مي تواند تقسيم بندي شود . در نوع اول آن برداشت تري گليسريد موجود در شيلوميکرون و VLDL دچار نقص مي باشد. در افراد جوان مي تواند خود را تشان دهد . در اين حالت احتمال پانکراتيت و درد شکمي وجود دارد . وجود گزانتوما در اين افراد شايع است. نيز بزرگ شدن کبد و طحال مي تواند وجود داشته باشد. مصرف غذاي چرب سبب افزايش بروز علايم خواهد شد .