نکاتي در مورد اوقات فراغت کودکان و نوجوانان در تابستان
مقدمه: با فرا رسيدن تابستان، فرزندان ما پس از پشت سرگذاشتن يک سال تحصيلي همراه با تلاش، در پي آنند که از زمان فراغت تابستاني خود بيشترين بهره را ببرند. پدران، مادران و مسؤولان تعليم وتربيت نيز با دغدغه چگونگي گذراندن اوقات فراغت کودکان و نوجوانان بهدنبال برنامهريزي صحيح در اين زمينه هستند؛ لذا ضرورت برنامه ريزي در اين زمينه بسيارحائز اهميت ميباشد.
اوقات فراغت و تامين نيازها
گذران اوقات فراغت نيازهايي را در پي دارد که به اختصار بدان اشاره ميشود
1- نياز به استراحت و رفع خستگي: انسانها همه به استراحت و رفع خستگي نياز دارند. پيوستگي در انجام کارها و نبود زمان کافي براي استراحت و فراغت، موجب کاهش کيفيت کار و پرخاشگري فرد فعال ميگردد. ولي بايد به کودکان و نوجوانان آموخت که زمان استراحت زمان بطالت نيست بلکه زماني است که فرد به تمرکز اعصاب ميپردازد و حاصل آن افزايش بازده است. بدن و ذهن آدمي پس از مدتي کار، خود به خود نيازمند استراحت است و بهطور طبيعي بدان ميپردازد. پس اوقات فراغت ميتواند چنين نيازي را رفع کند.
2- نياز به تفريح: پس از انجام کار در طي ايامي خاص، آدمي نياز دارد تا اوقاتي را صرف تفريح کند. نقل ميکنند که حضرت علي(عليه السلام) در روزهاي جمعه به بيرون از شهر مدينه و به قصد تفريح ميرفتند. پس الگوهاي ديني جايگاهي براي تفريحات در زندگاني پربارخود در نظر گرفته بودند. گاه در ايام فراغت به سفر نيز ميتوان رفت. پيامبر(صلي ا... عليه و آله و سلم) فرموده اند: مسافرت کنيد تا سلامت بمانيد.
حتي سفرهاي کوتاه به بيرون شهردرروزهاي جمعه وخوردن ناهاردرکناررودخانه وسبزه زارمي تواند تفريحي دل انگيزمحسوب شود.به هرحال بايد ترتيبي اتخاذ نمود که کودکان و نوجوانان در ايام سال از تفريحات سالم برخوردار شوند.
3- شکوفايي استعدادهاي شخصي: هريک ازفرزندان ما داراي استعداهايي است. استعداد، توانايي بالقوهاي است که اگر در محيط مساعدتري قرار گيرد، به شکوفايي ميانجامد. از جمله راههاي شناخت استعدادهاي کودکان و نوجوانان، بررسي کارهايي است که آنان با علاقه انجام ميدهند و به تکرار آن ميپردازند. پس در لحظههايي که کودکان و نوجوانان خود مايلند به فعاليتي روي آورند، بهتر ميتوان به شناخت استعدادها و علايق آنان پي برد و امکانات لازم را براي رشد وبالندگي استعدادهايشان فراهم کرد.
5- شکوفايي فردي و اجتماعي: گذران اوقات فراغت بايد به گونهاي باشد که زمينههاي لازم را براي شکوفايي فردي و اجتماعي فراهم آورد؛ زيرا شکوفا کردن استعدادها از مهمترين وظايف تعليم و تربيت است. در حين گذران اوقات فراغت که فعاليتي آزاد و اختياري است، فرد به فعاليتي ميپردازد که استعداد انجام آن را دارد و به آن فعاليت علاقهمند ميباشد. هرگاه آدمي به فعاليتي بپردازد که هم استعداد آن را دارد وهم بدان علاقهمند است، به شکوفايي در بعد فردي ميرسد.
رهنمودهاي عملي براي والدين
برنامهريزي والدين براي اين ايام بايد با مشورت و نظرخود فرزندان صورت گيرد؛ زيرا در غير اين صورت مهمترين مشخصه مفهوم اوقات فراغت (نبود الزام) کمرنگ ميشود و در نتيجه کارکردهاي مطرح شده جايگاه خود را از دست ميدهند. آنچه در اين زمينه اهميت دارد، توجه دادن والدين به اين امر است که آنها بايد همواره نقش راهنما داشته، فرزندان را با توجه به علائق شان در جهت رشد و پرورش استعدادهايشان ياري کنند. از آنجا که بسياري از خانوادهها، توان استفاده از امکانات عرضه شده همچون کلاسها و اردوهاي مختلف تفريحي و آموزشي را ندارند، راهکارهاي زير ميتواند بهرهوري فرزندان آنان را از اين ايام تا حدودي افزايش دهد.
1- امکان معاشرت فرزندانتان را با دوستان قابل اعتماد آنها فراهم سازيد.
2-کتابهاي متناسب با علائق آنان تهيه کنيد.
3-امکان استفاده ازکتابخانه را براي آنان فراهم نماييد.
4- وقت بيشتري را به فرزندانتان اختصاص دهيد تا درنتيجه ارتباط متقابل، شناخت متقابل شما از همديگر توسعه يابد.
5-بخشي ازکارهاي منزل را بنا به انتخاب فرزندان به آنها واگذار نماييد. شمااي مادر عزيز ميتوانيد برنامههاي مفيد و سازنده براي فرزندانتان تدارک ببينيد و در امور خانه از آنها کمک بگيريد. بچهها همه به کارکردن علاقه مند هستند اما نميخواهند کار براي آنها الزام و اجبار داشته باشد. کسي که هر شب نشسته و يک ديکته نوشته که فردا صبح به معلم تحويل دهد، ديگر حاضر نيست هنگام تعطيلي که مدرسه هم يک کارموظف انجام دهد.