- شيرخوار در 4 ماه اول زندگي به هيچ چيز جز شير مادر نياز ندارد، يعني شير مادر نياز شيرخوار به آب ، قند ومواد مغذي براي رشد را تامين مي کند، لذا فقط شير مادر در اين 6 ماه براي شير خوار کافي مي باشد که اين تغذيه انحصاري با شير مادر مي گويند.
  آغوز يا واکسن:                                                                                                                                                    
  شيري که در ابتداي تولد نوزاد توليد مي شود (24/48 ساعت اول تولد) را آغوز يا کلستروم يا ماک گويند. اين شير زرد رنگ و غليظ و شباهتي به شير معمولي ندارد. آغوز به دليل داشتن مواد مغذي و مفيد از ابتلا شيرخوار به عفونتهاي تنفسي و اسهالي و بسياري از بيماريهاي ديگر مانند بيماريهاي چشمي جلوگيري مي کند به همين دليل به آغوز اولين واکسن نيز مي گويند.
  مزاياي شير مادر               
مزاياي شير مادر را از 4 جنبه مي توان بررسي کرد:
  الف - مزاياي مربوط به کودک:
 1 - شير مادر از لحظه تولد تا پايان 6 ماهگي مي تواند به تنهائي ، تمام نيازهاي غذايي شيرخوار را که براي رشد طبيعي او لازم است تامين کند.
 2 - آغوز يا کلستروم به منزله اولين و مهمترين اقدام ايمن سازي براي حفاظت کودک بر ضد بيماريهاي عفوني است.
3  - سلولهاي زنده و عوامل مختلف ضد ميکروبي موجود در شير مادر مي توانند باکتريها، ويروسها و انگلها را از بين ببرند در نتيجه ابتلاي شير خوار را به بسياري از عفونتها بخصوص عفونتهاي گوارشي و تنفسي و گوش مياني را کاهش دهند.
 4 - ميزان ابتلا به آسم ، اگزما و انواع آلرژيها در شيرخواراني که از شير مادر استفاده مي کنند، بسيار کم است.
 5 - به علت متابوليسم بهتر کلسترول در شيرمادرخواران ، مشکل افزايش کلسترول در بزرگسالي و احتمال ابتلا به بيماريهاي قلبي، عروقي کمتر است.
 6 - چربي و پروتئين شير مادر بهتر از ديگر انواع شيرها هضم و جذب مي شود. به همين دليل ، دل دردهاي قولنجي ، جمع شدن گاز، استفراغ و حساسيت نسبت به پروتئين در اين شيرخواران کمتر است.
7  - با گذشت زمان ترکيب شير مادر متناسب با نياز رشدي شيرخوار تغيير مي کند. چربي شير مادر در شروع هر بار شيردهي کمتر است و سپس ميزان آن به تدريج بيشتر مي شود. اين تغييرات کمک بزرگي به سير نگه داشتن شيرخوار و وزن گيري او مي کند.
8  - به علت وجود چربي بيشتر در شير انتهايي هر بار شيردهي ، شيرخوار بطور کامل سير شده و پرخوري نمي کند و در نتيجه کمتر چاق مي شوند زيرا چاقي در اين سنين زمينه ساز عوارض قلبي، عروقي، موضعي و بيماريهاي قند در بزرگسالي است.
 9 - به علت وجود آب کافي در شيرمادر بخصوص ابتداي شير، تشنگي شيرخوار برطرف و اشتهاي او نيز تحريک مي شود و نيازي به دادن آب قند در 6 ماه اول نيست.
 10 - با مکيدن مکرر پستان مادر، ارضا» غريزه مکيدن و احساس سيري همزمان با هم در شيرخوار بوجود مي آيد، در صورتي که با مکيدن سر شيشه، تنها معده کودک پر شده و غريزه مکيدن ارضا» نمي گردد.
 11 - شيرخواران بيمار به دليل داشتن اشتهاي کمتر، به يک ماده سهل الهضم و مغذي مانند شير مادر نيازمندند. در زمان بيماري با وجود کاهش اشتهاي کودکان ، اشتهاي آنان نسبت به شير مادر معمولا همانند قبل خواهد بود.
 012-ميزان سديم و پروتئين شير مادر به اندازه اي است که به کليه هاي هنوز کامل نشده نوزاد صدمه اي وارد نمي کند.
 13- شير مادر پاکيزه ، داراي درجه حرارت مناسب، عاري از هر گونه ميکروبي و همه جا در دسترس است.
14 - تغذيه با شير مادر رابطه عاطفي بين مادر و فرزند را افزايش مي دهد.
 15 - شير خوار کلسيم شير مادر را به سبب نسبت متناسب کلسيم و فسفر آن بهتر از شير مصنوعي جذب مي کند.
 16 - اسهال در شيرخواران کمتر است و به مراتب سوختگي ناحيه تناسلي و باسن کمتر ديده مي شود.
 17 - شيرخواراني که از شير مادر تغذيه مي کنند کمتر دچار مشکلات دنداني ناشي از پستانک و تغذيه مصنوعي و پوسيدگي دندانها مي شوند.
 18 - بهره هوشي شيرخواراني که با شير مادر تغذيه مي شوند. بالاتر از شيرخواراني است که شير مصنوعي مصرف مي کنند.
ب-  مزاياي مربوط به مادر:                                                                                                                
 1 - جمع شدن و برگشت رحم به اندازه طبيعي در مادراني که به نوزادشان شير مي دهند، سريعتر انجام مي گيرد.
 2 - تغذيه انحصاري و مکرر شيرخوار با شير مادر در شبانه روز ، عادت ماهيانه مادر و امکان تخمک گذاري وي را به تعويق انداخته و احتمال حاملگي زودرس را کاهش مي دهد.
 3 - مادراني که به فرزندشان شير مي دهند چون از چربي ذخيره شده دوران بارداري، براي ساختن شير استفاده مي کنند زودتر وزن اضافي خود را از دست ميد هند..
 4 - احتمال ابتلا به سرطان پستان و تخمدان ، شکستگي لگن، پوکي استخوان، ديابت و مولتيپل اسکروزين در زماني که خود به فرزندشان شير مي دهند بسيار کمتر است.
 5-تماسهاي مکرر کودک با بدن مادر در جريان شيردهي، موجب احساس آرامش مادر شده و رضايت حاصل اين تماس، بخصوص در مادران سزارين شده، سبب بهتر شدن وضع روحي و عاطفي مادر مي گردد.
 6 - به دليل ترشح هورمون مخصوص در مادراني که خود فرزندشان را شير مي دهند اينگونه مادران، از امنيت خاطر و شادابي بيشتري برخوردار بوده و کمتر افسرده مي شوند.
ادامه دارد